Ustawa o zarządzaniu danymi już obowiązuje

23 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa z 27 marca 2026 r. o zarządzaniu danymi^[1].  Uzupełnia ona postanowienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/868 z 30 maja 2022 r. w sprawie europejskiego zarządzania danymi (akt w sprawie zarządzania danymi)^[2], określanego jako DGA, w zakresie niezbędnym do zapewnienia pełnego funkcjonowania tego rozporządzenia w polskim porządku prawnym.

Nowe kompetencje Prezesa UODO

Wraz z wejściem w życie ustawy o zarządzaniu danymi, Prezes UODO stał się organem właściwym do spraw:

1. usług pośrednictwa danych, o którym mowa w art. 13 DGA;
2. rejestracji organizacji altruizmu danych, o którym mowa w art. 23 DGA;
3. naruszeń obowiązków dotyczących przekazywania danych nieosobowych do państw trzecich, o których mowa w art. 5 ust. 14 lub art. 31 DGA.

Cele DGA

Podstawowym celem DGA jest zwiększenie zaufania do dzielenia się danymi poprzez ustanowienie mechanizmów gwarantujących osobom, których dane dotyczą oraz posiadaczom danych większą kontrolę nad własnymi danymi. Nowe ramy prawne mają sprzyjać powstawaniu europejskich przestrzeni danych (np. w obszarze zdrowia, mobilności czy środowiska), usuwać bariery na rynku wewnętrznym oraz stymulować rozwój konkurencyjnej i bezpiecznej gospodarki opartej na danych, z której korzyści będą czerpać obywatele oraz przedsiębiorstwa, w tym również podmioty z sektora MŚP czy start-upy.

Zgłoszenie dostawców usług pośrednictwa danych do Prezesa UODO

Od 23 lipca 2026 r. każdy dostawca usług pośrednictwa danych, który zamierza świadczyć usługi pośrednictwa danych, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do Prezesa UODO (art. 11 ust. 1 DGA). Niezbędne elementy zgłoszenia zostały określone w art. 11 ust. 6 DGA. Na wniosek dostawcy usług pośrednictwa danych Prezes UODO potwierdza, że ten dostawca przestrzega art. 11 oraz art. 12 DGA. Po otrzymaniu takiego potwierdzenia dostawca usług pośrednictwa danych może w swojej komunikacji pisemnej i ustnej posługiwać się oznakowaniem „uznany w Unii dostawca usług pośrednictwa danych” oraz używać wspólnego logo (art. 11 ust. 9 DGA).

Po dokonaniu zgłoszenia dostawca usług pośrednictwa danych może rozpocząć działalność z zastrzeżeniem warunków określonych w rozdziale III DGA. Zgłoszenie do Prezesa UODO uprawnia dostawcę usług pośrednictwa danych do świadczenia tych usług we wszystkich państwach członkowskich UE.

Czym jest usługa pośrednictwa danych?

Usługa pośrednictwa danych oznacza czynność, która ma na celu ustanowienie – za pomocą środków technicznych, prawnych lub innych – stosunków handlowych między – z jednej strony – nieokreśloną liczbą osób, których dane dotyczą, i posiadaczy danych, oraz – z drugiej strony – użytkownikami danych do celów dzielenia się danymi, w tym do celów wykonywania praw osób, których dane dotyczą, w odniesieniu do danych osobowych (art. 2 pkt 11 DGA).

Pojęcie to nie obejmuje:

1. usług, w ramach których dane są pozyskiwane od posiadaczy danych oraz agregowane, wzbogacane lub przekształcane w celu dodania im znaczącej wartości, następnie użytkownikom danych udzielana jest licencja na wykorzystanie uzyskanych w ten sposób danych bez ustanawiania stosunku handlowego między nimi a posiadaczami danych;
2. usług skoncentrowanych na pośrednictwie treści chronionych prawem autorskim;
3. usług, z których korzysta wyłącznie jeden posiadacz danych w celu umożliwienia wykorzystywania danych będących w jego posiadaniu lub usługi, z których korzysta wiele osób prawnych w zamkniętej grupie, w tym w ramach stosunków z dostawcami lub klientami lub współpracy nawiązanej na podstawie umowy, w szczególności usług, których głównym celem jest zapewnienie funkcjonalności przedmiotów i urządzeń podłączonych do internetu rzeczy;
4. usług dzielenia się danymi oferowanych przez podmioty sektora publicznego, które to usługi nie mają na celu ustanowienia stosunków handlowych.

Zgodnie z art. 10 DGA, do usług pośrednictwa danych zalicza się:

1. usługi pośrednictwa między posiadaczami danych a potencjalnymi użytkownikami danych, w tym udostępnianie środków technicznych lub innych, umożliwiających ich świadczenie; usługi te mogą obejmować dwustronną lub wielostronną wymianę danych lub tworzenie platform czy baz danych umożliwiających wymianę lub wspólne wykorzystywanie danych, jak również tworzenie innej specjalnej infrastruktury do stworzenia powiązań między posiadaczami danych a użytkownikami danych;
2. usługi pośrednictwa między osobami, których dane dotyczą, zamierzającymi udostępnić swoje dane osobowe lub osobami fizycznymi zamierzającymi udostępnić dane nieosobowe a potencjalnymi użytkownikami danych - w tym udostępnianie środków technicznych lub innych umożliwiających świadczenie takich usług, w szczególności umożliwiających wykonywanie praw ustanowionych w RODO odnoszących się do osób, których dane dotyczą;
3. usługi świadczone przez spółdzielnie danych.

Publiczny rejestr dostawców usług pośrednictwa danych w Unii

Po dokonaniu zgłoszenia do Prezesa UODO, organ nadzorczy przekazuje odpowiednie w tym zakresie informacje do Komisji Europejskiej, która prowadzi i regularnie aktualizuje publiczny rejestr wszystkich dostawców usług pośrednictwa danych świadczących swoje usługi w Unii. Jest on dostępny pod adresem:

https://digital-strategy.ec.europa.eu/pl/policies/data-intermediary-services

Dobrowolna rejestracja uznanych w Unii organizacji altruizmu danych

Od 23 lipca 2026 r. każda organizacja altruizmu danych może złożyć do Prezesa UODO wniosek o rejestrację w publicznym krajowym rejestrze uznanych organizacji altruizmu danych. DGA przewiduje dobrowolność rejestracji organizacji altruizmu danych, jednocześnie nie zakazując takiej działalności podmiotom niezarejestrowanym. Zgodnie z art. 19 ust. 1 DGA wniosek o rejestrację w publicznym krajowym rejestrze uznanych organizacji altruizmu danych może złożyć podmiot, który spełnia wymogi określone w art. 18 DGA. Pomyślna rejestracja uprawnia organizację altruizmu danych do posługiwania się oznaczeniem „uznana w Unii organizacja altruizmu danych” oraz używania wspólnego logo.

Zgodnie z art. 19 ust. 5 DGA,  jeżeli wnioskodawca przedłożył wszystkie niezbędne informacje określone w art. 19 ust. 4 DGA, Prezes UODO  – po przeprowadzeniu oceny wniosku o rejestrację i stwierdzeniu, że podmiot ten spełnia wymogi przewidziane w art. 18 DGA – rejestruje taki podmiot w publicznym krajowym rejestrze uznanych organizacji altruizmu danych w terminie 12 tygodni od otrzymania wniosku o rejestrację. Rejestracja jest ważna we wszystkich państwach członkowskich.

Na czym polega altruizm danych?

Zgodnie z art. 2 pkt 16 DGA przez altruizm danych należy rozumieć dobrowolne dzielenie się danymi na podstawie wyrażonej przez osoby, których dane dotyczą, zgody na przetwarzanie dotyczących ich danych osobowych lub na podstawie udzielonego przez posiadaczy danych pozwolenia na wykorzystywanie ich danych nieosobowych, bez żądania, czy też otrzymania za to wynagrodzenia wykraczającego poza zwrot kosztów poniesionych przez te osoby lub posiadaczy w związku z udostępnieniem ich danych do celów leżących w interesie ogólnym, które zostały określone – w stosownych przypadkach – w prawie krajowym, takich jak opieka zdrowotna, zwalczanie zmiany klimatu, poprawa mobilności, ułatwianie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk urzędowych, poprawa świadczenia usług publicznych, kształtowanie polityki publicznej lub do celów badań naukowych leżących w interesie ogólnym.

Rejestr uznanych w Unii organizacji altruizmu danych

Publiczny krajowy rejestr uznanych organizacji altruizmu danych Prezes UODO prowadzi w postaci elektronicznej. Ponadto, Komisja Europejska prowadzi unijny rejestr w celach informacyjnych, który jest dostępny pod adresem:

https://digital-strategy.ec.europa.eu/pl/policies/data-altruism-organisations

Prośba o kontakt

Wszystkie osoby i podmioty zainteresowane usługami pośrednictwa danych i altruizmem danych, jak również warunkami przekazywania danych nieosobowych do państw trzecich zachęcamy do bezpośredniego kontaktu z Departamentem Innowacyjności i Zarządzania Danymi w UODO:

📧 E-mail: dizd@uodo.gov.pl